Theo báo "Yomiuri" và "Sankei" của Nhật Bản, trong bối cảnh ảnh hưởng của Trung Quốc đối với các quốc đảo Thái Bình Dương đang tăng lên nhanh chóng, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton lần đầu tiên đã tham dự Diễn đàn các quốc đảo Thái Bình Dương (PIF) tổ chức tại quốc đảo Cook ở Nam Thái Bình Dương. Tại diễn đàn này, bà Clinton đã tuyên bố: “Đối với Mỹ, thế kỷ 21 là thế kỷ của Thái Bình Dương”. Có thể thấy cuộc tấn công và phòng thủ của Mỹ và Trung Quốc tại khu vực Thái Bình Dương, được coi là khu vực trọng điểm quan trọng nhất trong chiến lược của cả Mỹ và Trung Quốc, đã chính thức bắt đầu và mở rộng ra tới Nam Thái Bình Dương.
Chính quyền của Tổng thống Mỹ Barack Obama đã đưa ra đường lối chiến lược trở lại châu Á-Thái Bình Dương. Tại PIF, Ngoại trưởng Clinton đã nhấn mạnh rằng Thái Bình Dương là khu vực rất quan trọng về mặt chiến lược và kinh tế, Mỹ đã chiến đấu vì hòa bình và an ninh của Thái Bình Dương từ 70 năm trước và cho đến nay Mỹ vẫn không rời xa Thái Bình Dương.
Ngoại trưởng Clinton đã công bố chủ trương tăng viện trợ kinh tế và hợp tác kỹ thuật trong các lĩnh vực như khai thác năng lượng và bảo vệ bờ biển cho các quốc đảo, với tổng số tiền là 32 triệu USD . Bà Clinton cũng cho biết Mỹ sẽ tăng cường hợp tác hải quân để đối phó với nạn đánh bắt trộm cá, đồng thời viện trợ 3,5 triệu USD để xử lý bom mìn chưa nổ còn sót lại từ Chiến tranh Thế giới thứ II.
Trên thực tế, việc bà Clinton - một nhà ngoại giao kỳ cựu của Mỹ - tham dự PIF, một hội nghị khu vực được ít người biết đến, là điều nằm ngoài dự đoán của nhiều người. Về việc này, ông Kim Sán Vinh - Phó Giám đốc Học viện Quan hệ Quốc tế Đại học Nhân dân Trung Quốc - cho rằng: “Chuyến công du tới 6 nước châu Á-Thái Bình Dương lần này của bà Hillary Clinton trên thực tế là sự bổ sung cho chuyến thăm Âu-Á lần trước. Việc tới quần đảo Cook thể hiện sự coi trọng của bà đối với khu vực Nam Thái Bình Dương".
Về phía Trung Quốc, nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân khiến Trung Quốc viện trợ cho các quốc đảo là nhằm phục vụ lợi ích của họ trong việc mở rộng phạm vi ảnh hưởng trong lĩnh vực an ninh, khai thác tài nguyên.
Trong lĩnh vực an ninh, Trung Quốc đã tăng cường hợp tác và giao lưu quân sự với các quốc đảo Nam Thái Bình Dương để đảm bảo có các căn cứ cung cấp hậu cần cho tàu chiến hải quân Trung Quốc, xây dựng các cơ sở thông tin tình báo để giám sát các căn cứ tên lửa và tàu ngầm của Mỹ. Một số tàu đánh bắt cá của Trung Quốc hoạt động ở trong vùng đặc quyền kinh tế của Phigi được cho là tàu cải trang để tiến hành các hoạt động do thám đối với quân Mỹ. Chính vì vậy, có ý kiến cho rằng chuyến thăm và tham dự PIF lần này của bà Clinton là nhằm ngăn chặn các ý đồ và hành động của Trung Quốc.
Trung Quốc không công bố các số liệu chính thức, nhưng theo một viện nghiên cứu của Ôxtrâylia, số tiền mà Trung Quốc viện trợ cho 8 quốc đảo Nam Thái Bình Dương đã tăng từ 33 triệu USD năm 2005 lên hơn 200 triệu USD năm 2009.
Nhật-Mỹ, vốn cảnh giác trước việc Trung Quốc bí mật mở rộng ảnh hưởng, đã chủ trương minh bạch hóa viện trợ của các nước và điều chỉnh chính sách viện trợ. Ngoại trưởng Clinton đã nói rằng bà “hy vọng Trung Quốc sẽ hành động một cách công bằng và minh bạch”.
Trong khi đó, lo ngại về hành động của Trung Quốc, Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Joe Nakano tham dự hội nghị cũng đã yêu cầu các nước tài trợ mới nổi tham gia cơ cấu khung điều chỉnh viện trợ. Tuy nhiên, Thứ trưởng ngoại giao Trung Quốc Thôi Thiên Khải cho rằng vẫn còn quá sớm để Trung Quốc tham gia vào cơ cấu viện trợ của các nước phát triển.

nguồn