Quỹ Nghiên Cứu Biển Đông

Vì công bằng và bình yên cho Biển Đông

forcefetish.net

Thursday, Jun 29th

Last update04:16:08 PM GMT

You are here: Trang chủ

South East Asia Sea Research Foundation

Nhận xét đề cương « Nghiên cứu sử dụng nguồn năng lượng đại dương..." của Thạc sĩ Nguyễn Tiến Dũng

Email In PDF.

Nhận xét đề cương « Nghiên cứu sử dụng nguồn năng lượng đại dương để xây dựng các giải pháp kết cấu cho công trình trên Biển Đông » của Thạc sĩ Nguyễn Tiến Dũng và các cộng sự. 

Đề cương được trao tặng giải thưởng 1 triệu VND của Quỹ Nghiên Cứu Biển Đông.

Tài liệu :

Bài báo của Th.S Nguyễn Tiến Dũng (nhấn vào sẽ có tài liệu)

Đề cương nghiên cứu KH của Nhóm Sinh viên ĐHGTVT Hà Nội (nhấn vào sẽ có tài liệu)

Đề cương của Th.S Nguyễn Tiến Dũng trình bày dự án xây dựng công trình nổi lớn trên biển Đông. Công trình này bao gồm một nhà máy chế biến thủy sản (40000 m2), khu chế biến nước ngọt, khu chế biến và trồng rau quả, module tạo năng lượng, khu cảng… 

Ý tưởng thực hiện một dự án trên Biển Đông của tác giả và các cộng sự rất đáng được trân trọng. Đặc biệt trong hoàn cảnh hiện tại, khi số lượng nghiên cứu liên quan đến Hoàng Sa, Trường Sa, Biển Đông còn rất hạn chế. Việc các tác giả giành nhiều công sức vào đề tài này thể hiện tấm lòng và sự quan tâm đối với chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, và trăn trở của các tác giả đối với các quyền và quyền chủ quyền hợp pháp của Việt Nam trên các vùng biển trên Biển Đông.

Để ý tưởng thật sự đi vào thực tiễn cuộc sống như mong muốn của tác giả, chúng tôi thiết nghĩ tác giả có lẽ nên tập trung vào nghiên cứu việc xây dựng và tính khả thi của một vài công trình cụ thể trong nhiều hạng mục được đưa ra. Ví dụ xây dựng các hệ thống tận dụng năng lượng sóng, năng lượng mặt trời, vốn rất phong phú trên Biển Đông, hoặc các công trình chế biến nước ngọt, rất cần thiết cho người trên Biển Đông.Các khó khăn về xây dựng trên biển như ăn mòn cốt thép, phải chịu gió lớn cũng là những vấn đề thiết thực cần sự quan tâm của tác giả. Ngoài ra đề tài cũng sẽ có giá trị thực tiễn cao hơn rất nhiều nếu các tác giả có thể phân tích thêm về chi phí xây dựng và lợi ích kinh tế từ công trình.

 Để khích lệ tấm lòng của tác giả và cộng sự đối với một vấn đề lớn của Việt Nam, Quỹ Nghiên Cứu Biển Đông xin trân trọng trao cho các tác giả một phần quà trị giá : 1 triệu đồng Việt Nam.

Chúng tôi sẳn sàng góp ý thêm cùng các tác giả trong việc phát triển xa hơn của đề cương dự án. 

Quỹ Nghiên Cứu Biển Đông.

Cập nhật ngày Thứ bảy, 27 Tháng 10 2012 20:52

Philippines phá hư thế trận Biển Đông

Email In PDF.
Tổng thống Rodrigo DuterteImage copyrightREUTERS

Trước chủ trương chiếm đoạt Biển Đông của Trung Quốc, các nước nhỏ trong tranh chấp không có thế trận nào khác hơn là đoàn kết. Sự đoàn kết đó là để vừa hỗ trợ lẫn nhau vừa cùng nhau vận động sự ủng hộ các nước khác, đặc biệt là của Mỹ.

Khó có thể vận dụng các quan điểm "Trường Sa là của Việt Nam", "Kalayaan (tên Phi cho phần lớn quần đảo Trường Sa) là của Philippines", vv..., để xây dựng sự đoàn kết nói trên. Do đó, hai cơ sở then chốt cho sự đoàn kết là chống lại các hành vi phi pháp, lấn lướt, gây hấn của Trung Quốc, và vận dụng Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) để chống lại yêu sách quá lố về biển của họ.

Thế nhưng trong 15 năm qua ứng sách của Philippines lại rất xáo trộn. Ông Rodrigo Duterte không phải là Tổng thống Philippines đầu tiên nghiêng về Trung Quốc.

Năm 2004, nhân cơ hội Mỹ và Philippines bị chia rẽ về chiến tranh Trung Đông và vì thông tin tình báo của Mỹ liên quan đến sự cáo buộc về gian lận trong chiến dịch tranh cử của Tổng thống Philippines Gloria Arroyo, Trung Quốc đã nhanh chóng tranh thủ Philippines bằng viện trợ, đầu tư và cho vay nợ. Bà Arroyo ngả về Trung Quốc. Trong năm đó, Philippines ký thỏa thuận khảo sát dầu khí với Trung Quốc cho khu vực Trường Sa và bãi Cỏ Rong.

Dù trước đó luôn luôn chống lại việc hợp tác với Trung Quốc cho khu vực này, Việt Nam đã đành phải tham gia thỏa thuận khảo sát dầu khí ba bên Trung-Phi-Việt năm 2005.

Năm 2009, Philippines nhận ra thỏa thuận đó là sai lầm, và chính họ lại là nước đầu tiên tuyên bố không gia hạn nó.

Nhưng cùng năm đó, cũng dưới chính phủ Arroyo, Philippines đã từ chối lời mời của Việt Nam và Malaysia về gửi đệ trình chung cho thềm lục địa lên Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa theo UNCLOS. Không những thế, họ còn phản đối các đệ trình của Việt Nam và Malaysia trong khi không phản đối công hàm với bản đồ "đường chữ U" Trung Quốc gửi cho Ủy ban.

Việt Nam 'cải tạo Đá Lát' ở Trường Sa

Chiến lược của

Duterte 'gác lại' phán quyết Biển Đông

Chính sách sai lầm của Philippines cho đến 2009 đã thuận lợi cho sự bành trướng của Trung Quốc.

Quyết sách của Benigno Aquino

Từ năm 2011 trở đi, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Benigno Aquino, và một phần là do bị Trung Quốc dọa đâm húc tàu khảo sát tại bãi Cỏ Rong, Philippines bắt đầu tích cực chống "đường chữ U" và đoàn kết với Việt Nam hơn.

Năm 2011, họ gửi công hàm đến Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa phản đối công hàm "đường chữ U" của Trung Quốc. Từ đó cho đến năm 2016, Việt Nam và Philippines là hai nước đoàn kết nhất và chống sự bành trướng của Trung Quốc một cách tích cực nhất trong số các nước Đông Nam Á, và điều đó đã thuận tiện cho việc Mỹ tăng cường sự hiện diện tại Biển Đông.

Việc Trung Quốc chiếm đoạt bãi cạn Scarborough năm 2012 là giọt nước tràn ly cho Philippines. Năm 2013 họ tuyên bố đơn phương kiện Trung Quốc, và ngày 12/7/2016 Hội đồng Trọng tài UNCLOS ban hành phán quyết, với Philippines thắng kiện gần như hoàn toàn.

Phán quyết này đã bác bỏ hoàn toàn cơ sở pháp lý của "đường chữ U" như một yêu sách về biển. Hội đồng Trọng tài đã bác bỏ lập luận "quyền lịch sử" và "Trường Sa được hưởng quy chế vùng đặc quyền kinh tế" mà phía Trung Quốc đã dùng để biện minh cho đường này. Việc Trung Quốc xây đảo nhân tạo và dùng tàu thuyền chấp pháp để đâm húc cũng bị lên án.

Chiến thắng pháp lý của Philippines là cơ hội vàng cho các nước Đông Nam Á trong tranh chấp: nó đã bênh vực các cơ sở then chốt cho sự đoàn kết và của việc kêu gọi sự ủng hộ của thế giới. Đặc biệt, với phán quyết, Mỹ có thể ủng hộ các nước Đông Nam Á một cách trực diện hơn.

Bước ngoặt Duterte

Đáng tiếc là cơ hội đó không trở thành sự thật vì trước đó hai tháng ông Duterte đã đắc cử Tổng thống Philippines.

Ông là người thù ghét Âu Mỹ, và đặc biệt là Mỹ, trên mọi phương diện: ý thức hệ, chính trị, văn hóa, lịch sử và cá nhân. Ngay từ khi trước khi ông đắc cử, đã dễ dự đoán rằng ông sẽ không chống sự bành trướng của Trung Quốc, cũng như sẽ không thân Mỹ, như người tiền nhiệm, ông Aquino.

Nhưng Duterte đã xoay trục Philippines từ Mỹ sang Trung Quốc với một tốc độ bất ngờ.

Chỉ trong nửa năm, ông đã tuyên bố "tách ra" khỏi Mỹ, vốn là đồng minh trong 60 năm qua, không tuần tra chung trên biển, sẽ chỉ tập trận với Mỹ một lần cuối, muốn quân đội Mỹ rời Philippines trong vòng hai năm, cộng với hàng loạt những lời đả kích và chế nhạo về Mỹ.

Ngược lại, ông ca ngợi Trung Quốc hết lời. Không chỉ ca ngợi các thành tích của Trung Quốc, ông còn tuyên bố rằng tuyên truyền thời Chiến tranh Lạnh đã làm người ta hiểu lầm về Trung Quốc, Trung Quốc "có tấm lòng tốt lành nhất trong mọi nước", thậm chí Trung Quốc không hề chiếm một tấc lãnh thổ nào của Philippines.

Về phán quyết của Hội đồng Trọng tài UNCLOS, từ đầu ông đã tuyên bố là sẽ không đem ra trong đàm phán với Trung Quốc. Ông cũng tuyên bố là gác phán quyết đó sang một bên, không áp đặt bất cứ gì lên Trung Quốc "vì chính trị Đông Nam Á đang thay đổi", và sẵn sàng khảo sát chung với Trung Quốc trong các vùng biển có tranh chấp.

Hiện nay, việc đòi hỏi Trung Quốc tôn trọng phán quyết bị hụt chân khi chính Philippines không đòi hỏi điều đó. Nếu chính Philippines lại ca ngợi Trung Quốc hết lời, cho rằng họ không chiếm tấc lãnh thổ nào của mình, trong khi phê phán sự hiện diện của Mỹ trong khu vực, đả kích Mỹ, thì Mỹ không còn động cơ "hỗ trợ đồng minh bị đe dọa" trong việc đối đầu với Trung Quốc.

Hai tuần sau khi ông Duterte thăm Bắc Kinh, tuyên bố "tách ra" khỏi Mỹ và ký kết một loạt các bản ghi nhớ về đầu tư, viện trợ và vay nợ tổng cộng trị giá 24 tỷ đôla, vào đầu tháng 11 Thủ tướng Najib Razak của Malaysia cũng đến Bắc Kinh ký các thỏa thuận thương mại tổng cộng trị giá 34 tỷ đôla, mua 4 chiến hạm của Trung Quốc, tuyên bố hợp tác hải quân với Trung Quốc, muốn giải quyết tranh chấp qua đàm phán và hiệp thương hữu nghị, và kêu gọi "các nước cựu thực dân dừng dạy đời những nước họ từng bóc lột".

Như vậy, thế trận duy nhất của các nước nhỏ trong tranh chấp bị phá vỡ từ khi còn phôi thai. Nửa năm sau phán quyết lịch sử về tranh chấp Biển Đông, sau cơ hội vàng cho các nước này, ông Duterte đã đưa Trung Quốc từ chiến bại pháp lý đến chiến thắng chính trị.

Việt Nam cô độc?

Ngược lại, với sự xoay trục của Philippines, Việt Nam trở thành nước đầu ngọn sóng gió.

Hình ảnh so sánh cho thấy quy mô cải tạo đảo Trường Sa Lớn của Việt NamImage copyrightCSIS/AMTI
Image captionHình ảnh so sánh cho thấy quy mô cải tạo đảo Trường Sa Lớn của Việt Nam

Việt Nam hiện đang đứng trước ba nguồn rủi ro. Nguồn thứ nhất là từ Trung Quốc: nước này sẽ gây áp lực để đập cái đinh còn nhô lên, và khi họ gây hấn thì Việt Nam sẽ lẻ loi hơn trong những năm qua.

Nguồn thứ nhì là từ Mỹ: hiện nay chưa rõ chính sách của chính phủ của ông Donald Trump về Biển Đông và Việt Nam sẽ là gì.

Nguồn thứ ba là từ chính mình: phái "đặt cầu hòa trên chủ quyền" sẽ gây thêm áp lực cho phái "bảo vệ chủ quyền" với lập luận "Philippines là đồng minh của Mỹ mà còn như thế".

Trước sự không thành của thế trận đoàn kết, có lẽ Việt Nam đối diện ba sự lựa chọn chính. Thứ nhất là theo bước Philippines quy phục Trung Quốc. Thứ nhì là tiếp tục với chính sách "ba không", cho đến khi Trung Quốc hành động. Thứ ba là đẩy mạnh việc xây dựng quan hệ với Mỹ, tận dụng cơ hội Mỹ đang thấy Philippines không còn là đồng minh đáng tin cậy.

Bài phản ánh văn phong và quan điểm riêng của TS. Dương Danh Huy, nhà nghiên cứu hiện sống ở Anh.

http://www.bbc.com/vietnamese/vietnam

Cập nhật ngày Thứ ba, 27 Tháng 12 2016 10:40

Trả lời một số ý kiến về Thư yêu cầu lãnh đạo Việt Nam đưa Trung Quốc ra tòa

Email In PDF.

Sau khi công bố được 4 ngàyThư yêu cầu lãnh đạo Việt Nam đưa Trung Quốc ra tòa đã nhận được trên 3000 chữ ký. Đây là một con số lớn, nhất là việc công bố chỉ qua mạng xã hội và một vài trang web. Con số này thể hiện ước vọng của người dân trong việc giải quyết vấn đề HD981 bằng luật pháp quốc tế.

Người ký tên bao gồm nhiều thành phần, từ công nhân đến trí thức, từ doanh nhân đến tu sĩ. Có thể kể tên một số người ký tên sau : ông Phạm Hoàng Quân (nhà nghiên cứu lịch sử), bà Phạm Chi Lan, ông Lê Đăng Doanh, ông Hà Sĩ Phu, ông Lê Công Định, ông JB Nguyễn Hữu Vinh…

Có một số ý kiến ngần ngại ký tên và phổ biến lá thư. Đây là điều bình thường. Như những người ký tên đầu tiên chúng tôi xin trình bày ngắn gọn một số điểm sau :

1. Có ý kiến không đồng ý với câu « Trọng tài trên sẽ phán quyết rằng Trung Quốc đã triển khai giàn khoan Hải Dương 981 tại địa điểm có tranh chấp" vì cho rằng lá thư biến vùng không tranh chấp thành tranh chấp.

Ý kiến này không để ý là bản thân vùng đó đã là vùng chồng lấn (hay tranh chấp nếu chưa phân định), và không để ý rằng câu đó trong lá thư nói về phán quyết có thể trong khả năng giới hạn của tòa. Và ngay cả trong giới hạn đó, HD981 cũng phải ngừng hoạt động, máy bay tàu chiến Trung Quốc phải rút khỏi vùng biển Việt Nam.

 2. Có ý kiến không đồng tình với câu « Việt Nam nên yêu cầu chính thức Trung Quốc đưa tranh chấp Hoàng Sa ra giải quyết tại Toà án Công lý Quốc tế » trong thư. Ý kiến đó cho rằng « mình bị cướp thì phải đưa kẻ cướp ra tòa chứ không thể yêu cầu kẻ cướp đưa hành động ăn cướp ra trước công lý ».

Trình tự giải quyết tranh chấp Hoàng Sa bằng Tòa án Công lý Quốc tế yêu cầu các bên trong tranh chấp cùng chấp nhận đưa tranh chấp ra tòa. Việt Nam không thể đơn phương đưa Trung Quốc ra tòa, mặc dầu chúng tôi cũng muốn đưa ngay và đưa sớm kẻ cướp ra tòa như ý kiến trên.

Do đó lá thư đề nghị Nhà nước Việt Nam chính thức yêu cầu Trung Quốc ra tòa. Nói cách khác là thách Trung Quốc ra tòa. Việc này có các tác dụng mà lá thư đã chỉ ra.

 3. Có ý kiến cho rằng việc ký tên lá thư lúc này là không cần thiết vì trước sau gì thì Việt Nam cũng đưa Trung Quốc ra tòa, lãnh đạo Việt Nam đang suy tính thời điểm thích hợp.

Chúng tôi nghĩ khác. Đưa Trung Quốc ra tòa không chỉ là một quyết định pháp lý, kỹ thuật mà là một quyết định chính trị. Người lãnh đạo đi đến quyết định chính trị khi có hậu thuẫn hay khi thấy sự đòi hỏi rõ ràng từ quần chúng. Một trong những mục đích của lá thư này góp phần làm điều đó.

Mặt khác, đây không phải lần đầu Trung Quốc xâm phạm chủ quyền và quyền chủ quyền Việt Nam. Những lần trước đều trôi qua không có một phản ứng rõ ràng bằng công pháp quốc tế, và Nhà nước Việt Nam lại tiếp tục con đường « kiên trì đàm phán hòa bình » với một nước không muốn đàm phán và không tôn trọng hòa bình. Lá thư này làm những điều đó không tái diễn bằng cách yêu cầu dứt khoát : Việt Nam kiện Trung Quốc ra tòa.

Ngoài ra, lá thư này cũng góp phần chấm dứt lập luận sau : vấn đề đã có « Đảng và Nhà nước lo », nhân dân cứ bình tĩnh.

 Chúng tôi nghĩ lá thư đề ra một cách giải quyết hợp lý và công bằng cho Việt Nam nhất hiện nay bằng công pháp quốc tế trước sự xâm lăng và ngang ngược của Trung Quốc. Yêu cầu thẳng thắn lãnh đạo làm một việc mình cho là đúng là một việc bình thường, thể hiện tinh thần và trách nhiệm công dân trước tình hình hiện tại của đất nước

Đó là lý do chúng tôi ký tên lá thư và mong muốn chia sẻ việc đó với mọi người.

Đường dẫn để đọc thư và ký tên:

https://docs.google.com/forms/d/1S9hOdsPTa0clAKUweT_eyhCWzkxGNzTLUPByMKoXmGk/viewform

Lê Trung Tĩnh, Nguyễn Quang A

 

 

 

 

Cập nhật ngày Thứ sáu, 23 Tháng 5 2014 18:33

Mỹ sẵn sàng đối đầu TQ trên biển Đông: Tuyên bố cuối... nhiệm kỳ?

Email In PDF.

Tuyên bố cuối nhiệm kỳ

Ngày 14/12, phát biểu tại Viện Nghiên cứu chính sách quốc tế Lowy (Úc), đô đốc Harry Harris, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ tuyên bố, Washington sẽ đối đầu với Trung Quốc ở mọi nơi khi cần thiết nếu nước này tiến hành phong tỏa các cửa biển Đông.

“Chúng tôi sẽ không để những khu vực chung ở Biển Đông bị ngăn chặn một cách đơn phương dù có bao nhiêu căn cứ được xây dựng trên các đảo nhân tạo”, ông Harry Harris nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, vị đô đốc cũng kêu gọi các nước nên tham gia tập trận chung đảm bảo tự do hàng hải tại khu vực nhằm ngăn chặn các toan tính của Trung Quốc.

Trước thông tin trên, Ths Hoàng Việt, giảng viên Đại học Luật TP.HCM, thành viên Quỹ Nghiên cứu biển Đông khẳng định, tuyên bố của ông Harris tiếp tục thể hiện rõ lập trường cứng rắn của nước Mỹ dưới thời tổng thống Obama đối với các vấn đề quốc tế, trong đó có các khu vực Trung Quốc xây dựng trái phép trên biển.

Mỹ sẵn sàng đối đầu TQ trên biển Đông: Tuyên bố cuối... nhiệm kỳ?  - Ảnh 1.

Ths Hoàng Việt khẳng định tình hình biển Đông sẽ có thêm nhiều phức tạp trong thời gian tới. Ảnh minh họa.

“Từ năm 2010 khi bắt đầu kế hoạch quay lại châu Á, ông Obama và phía hải quân Hoa Kỳ bao giờ cũng thể hiện thái độ cứng rắn đối với các hành động của Trung Quốc ở biển Đông. Giờ vẫn là nhiệm kỳ của ông Obama cho nên chính sách đó vẫn đang được tiếp nối.

Mỹ muốn khẳng định rằng đối với Bắc Kinh, lập trường của nước này không hề giảm đi chút nào ngay cả trong thời điểm chuyển giao quyền lực”, Ths Hoàng Việt khẳng định.

Theo vị chuyên gia, với mỗi đời tổng thống mới của Mỹ, việc thay đổi nhân sự, nội các và đường lối chính sách đều tạo ra những khác biệt riêng của Hoa Kỳ, không ai giống ai.

Đặc biệt với những phát biểu của tỷ phú người Mỹ Donald Trump về biển Đông cũng như mối quan tâm của Hoa Kỳ, thì để đoán biết được thái độ của Washington sắp tới sẽ vô cùng khó khăn.

“Hiện nay Mỹ đang chìm vào giải quyết các vấn đề nội bộ và vấn đề bầu cử tổng thống hiện giờ vẫn chưa ngã ngũ. Trong 2 Đảng dân chủ và cộng hòa đang bàn bạc về việc thành lập một Ủy ban điều tra về việc Nga can thiệp vào quá trình bầu cử của Hoa Kỳ như thế nào.

Vì vậy sức quan tâm đến biển Đông sẽ không nhiều. Tuy nhiên tuyên bố trên của phía Hải quân Mỹ cũng nhằm tạo áp lực cho ông Donald Trump trong chính sách về biển Đông. Nếu thời gian tới ông Trump có thay đổi điều gì thì cũng cần phải cân nhắc”, Ths Hoàng Việt phân tích.

Trung Quốc chớp thời cơ cuối nhiệm kì bên Mỹ

Một vấn đề khác được giảng viên trường ĐH Luật TP.HCM lưu ý, đó là những hình ảnh được website của CSIS công bố cho thấy, Trung Quốc đã và đang triển khai các loại vũ khí, trong đó có những hệ thống chống tên lửa và chống máy bay trên 7 đảo nhân tạo mà nước này xây dựng trái phép tại biển Đông.

Theo đánh giá của Ths Hoàng Việt, việc này hoàn toàn dễ hiểu và phản ánh đúng bản chất của Trung Quốc thời gian qua. Mỗi khi Mỹ làm lơ hoặc có vấn đề về nội bộ, Bắc Kinh sẽ tận dụng cơ hội rất nhanh.

Mỹ sẵn sàng đối đầu TQ trên biển Đông: Tuyên bố cuối... nhiệm kỳ?  - Ảnh 2.

Trung Quốc đang triển khai các hệ thống vũ khí trên các đảo nhân tạo trái phép ở biển Đông.

“Trước đây 1 số hình ảnh vệ tinh được công bố cho thấy Trung Quốc đã rút ra 1 số hạng mục và vũ khí ra khỏi khu vực Trường Sa.

Nhưng thông tin mới nhất bây giờ lại cho thấy họ đang kéo lại. Họ đang tận dụng triệt để khoảng thời gian cuối nhiệm kỳ và những vấn đề chính trị của nước Mỹ để gia tăng các hoạt động trên đảo nhân tạo ở biển Đông”, Ths Việt nói.

Trước những phát biểu của vị đô đốc người Mỹ, Ths Việt cho rằng chắc chắn Trung Quốc sẽ có phản ứng lại. Tuy nhiên trong đời điểm nhạy cảm như hiện nay, Bắc Kinh sẽ nhìn vào thái độ thật sự của Hoa Kỳ chứ không chỉ nhìn vào những tuyên bố của các vị tướng.

“Chúng ta nhớ rằng đợt trược khi Hoa Kỳ lên tiếng gay gắt thì Trung Quốc buộc phải xuống giọng. Nhưng hiện nay Mỹ chưa ổn định và chưa rõ về đường lối, họ chật vật giải quyết những vấn đề của họ.

Cho nên việc Mỹ làm tới cùng là rất khó và việc yêu cầu Trung Quốc thực thi nghiêm các tuyên bố về biển Đông không hề dễ dàng. Tôi nghĩ thời gian tới, họ sẽ gia tăng thêm các hoạt động tại đây”, vị chuyên gia chia sẻ.

Tình hình thế giới phức tạp

Là người có nhiều kinh nghiệm nghiên cứu về biển Đông, Ths Hoàng Việt nhận định, thời gian tới, tình hình thế giới và khu vực sẽ có nhiều diễn biến khó đoán biết. Đặc biệt, điều này phụ thuộc chủ yếu vào 2 nhân tố, đó là Philippines và Mỹ.

Theo Ths Việt, Philippines là quốc gia đầu tiên bày tỏ thái độ cương quyết và dũng cảm mang vụ kiện Trung Quốc ra tòa trọng tài được thành lập theo công ước số 7. Và tòa PCA đã phán quyết vào tháng 7 năm nay, không công nhận những tuyên bố của Bắc Kinh trên các vùng đảo nhân tạo trên biển Đông.

Thứ hai là nước Mỹ được biết đến là siêu cường lớn nhất thế giới và chỉ có Hoa Kỳ mới có thể đè bẹp tham vọng của Trung Quốc trên biển Đông.

“2 quốc gia lớn nhất và mạnh nhất có thể tác động nhiều vào biển Đông lại đang chệch hướng. Vì thế vấn đề biển Đông sắp tới tôi nghĩ sẽ rất phức tạp.

Philippines dưới thời của tổng thống Benigno Aquino đã sẵn sàng hướng về phía Mỹ để chống lại Trung Quốc. Còn dưới thời ông Duterte đã thay đổi rất nhiều".

Trong thời điểm chuyển giao quyền lực tại nước Mỹ, giảng viên trường ĐH Luật TP.HCM khẳng định, "nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á cũng như thế giới tỏ ra thận trọng hơn với các tuyên bố về biển Đông. Họ muốn thấy được thái độ chính thức của nước Mỹ dưới thời tổng thống Donald Trump để có những điều chỉnh cho phù hợp.

Với nước Mỹ cũng vậy. Với những tuyên bố của ông Donald Trump thì trong thời gian tới vị tỷ phú người Mỹ sẽ quản lý đất nước bằng một cách chưa từng có trong tiền lệ. Việc giảm mối quan tâm vào châu Á và biển Đông sẽ tạo điều kiện cho Trung Quốc gia tăng thêm ảnh hưởng tại khu vực này".

Về phía Việt Nam cũng vậy. Những bài học kinh nghiệm từ trước đến nay trong các vấn đề biển Đông đều cho thấy, sự thận trọng của chúng ta không hề thừa.

"Tôi nghĩ Việt Nam cần xem xét tình hình thế giới để đưa ra các phản ứng phù hợp. Không chỉ Việt Nam mà nhiều nước trong khu vực châu Á và thế giới cũng đang chờ đợi chính sách của ông Donald Trump để có những phản ứng cụ thể hơn, có những hành động phù hợp.

Mỹ là nước siêu cường trên thế giới. Vì vậy bất cứ một thay đổi nào từ phía Mỹ nó sẽ tác động đến toàn cầu. Nếu Mỹ bỏ qua vấn đề biển Đông để mặc Trung Quốc, tôi nghĩ sẽ có nhiều quốc gia gặp bất lợi, khó khăn.

Tuy nhiên khi có những tác động lớn như thế thì người Mỹ và cá nhân ông Donald Trump mới có sự điều chỉnh chính sách cho phù hợp.

Một số nhà nghiên cứu đã hi vọng sau 1 thời gian nhậm chức, ông Trump sẽ nhận ra rằng nước Mỹ không thể đứng cô lập một mình và buộc phải thay đổi. Tôi cũng mong như thế", Ths Việt nhấn mạnh.

http://soha.vn/my-san-sang-doi-dau-tq-tren-bien-dong-tuyen-bo-cuoi-nhiem-ky-20161216085900302.htm

Chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và quy luật sinh tồn của muôn loài

Email In PDF.

LTS: Tiến sĩ Trần Công Trục gửi đến Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam bài bình luận đặc biệt của ông về chuyến thăm chính thức Hợp chúng quốc Hoa Kỳ của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam.

Tòa soạn xin giới thiệu bài viết này đến quý bạn đọc và trân trọng cảm ơn Tiến sĩ Trần Công Trục! Văn phong và nội dung bài viết thể hiện quan điểm của tác giả.

1. “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” và quan hệ Hoa Kỳ - Việt Nam dưới thời Donald Trump

1.1.Diễn tiến quan hệ Việt - Mỹ

Sau Chiến tranh Việt Nam, một cuộc chiến mà Hoa Kỳ đã huy động tới ba triệu người Mỹ tham gia một cuộc chiến vô nghĩa kéo dài hàng mấy chục năm, Việt Nam không còn là ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ trong thập niên 80 và 90.

Việc tái lập quan hệ ngoại giao Mỹ-Việt năm 1995 là một dấu mốc hết sức to lớn trong quan hệ song phương, nhưng không phải là một sự xoay chuyển lớn trong chủ trương của Hoa Kỳ. 

Theo ông Burghadt, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam từ năm 2001 đến 2004, quan hệ đôi bên đã được siết chặt hơn vào cuối thập niên 90, chủ yếu nhắm vào các cơ hội kinh doanh, nhưng tiến độ vẫn chậm chạp. 

Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 2001, khi chính quyền Tổng thống George W. Bush có quan điểm khắt khe hơn với Trung Quốc so với thời ông George H.W. Bush và Bill Clinton. 

Tổng thống Bill Clinton năm 1997 đã cam kết hướng tới việc “ xây dựng quan hệ đối tác chiến lược” với Bắc Kinh, nhưng ứng cử viên George W. Bush năm 1999 cho rằng, Trung Quốc cần được coi là «đối thủ chiến lược», chứ không phải là «đối tác chiến lược».

alt
Tiến sĩ Trần Công Trục, ảnh do tác giả cung cấp.

Bà Condoleezza Rice, Cố vấn An ninh quốc gia của ông George W. Bush, trong một bài viết năm 2000 nhận định Trung Quốc có «các lợi ích cốt lõi không thể giải quyết, đặc biệt về Đài Loan và Biển Đông»;

Bắc Kinh «bực tức trước vai trò của Hoa Kỳ tại châu Á-Thái Bình Dương», và «muốn thay đổi cán cân quyền lực tại châu Á sang hướng có lợi cho mình». 

Quan điểm địa- chính trị này đã giúp nâng cao vai trò của Việt Nam trong chính sách Mỹ.

Tháng 7/2003, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ra Nghị quyết 8,  chấp nhận các tiêu chí thực tiễn hơn để đánh giá một chính phủ nước ngoài là «đối tác» hay «đối tượng”. 

Bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Việt Nam năm 2003 đã mở đường cho việc tham gia trật tự thế giới do Mỹ lãnh đạo. Hà Nội đẩy nhanh việc thương lượng gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), trở thành thành viên năm 2006;

Đến năm 2008, Việt Nam sẵn sàng chấp nhận đề nghị của chính quyền Bush về việc tham gia Hiệp định Đối tác thương mại xuyên Thái Bình Dương TPP.

Bắt đầu từ cuối những năm 2000, những thách thức không ngừng tăng lên từ phía Trung Quốc, đặc biệt là thái độ hung hăng của Bắc Kinh trên Biển Đông, đã tạo động lực mới cho mối quan hệ đối tác Việt-Mỹ. 

Một năm sau tuyên bố tại diễn đàn ASEAN ở Hà Nội tháng 7/2010, rằng «Hoa Kỳ có lợi ích quốc gia» trên Biển Đông, Ngoại trưởng Hillary Clinton đã nêu ra chiến lược mới của Mỹ được gọi là «xoay trục», theo đó Hoa Kỳ muốn triển khai quan hệ đối tác chiến lược với Việt Nam. 

Trong chuyến đi Việt Nam tháng 7/2012, bà Clinton đã mời Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng sang thăm chính thức Hoa Kỳ. Người Mỹ hy vọng chuyến thăm chưa có tiền lệ này được thực hiện vào năm 2013.

Nhưng người thực hiện chuyến công du này của lãnh đạo Việt Nam không phải là Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng mà là Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, và kết quả là bản Tuyên bố chung về Hợp tác toàn diện Việt-Mỹ.

alt
Lực lượng chức năng Việt Nam đấu tranh yêu cầu phía Trung Quốc rút giàn khoan 981 khỏi vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa hợp pháp của Việt Nam và không có tranh chấp trong khủng hoảng năm 2014, ảnh: The Japan Times.

Mùa hè năm 2014, Trung Quốc ngang nhiên đưa giàn khoan lớn nhất trị giá 1 tỉ đô la, mang tên Hải Dương 981, cắm sâu vào vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam.

Sự kiện này gây ra phong trào phản đối Trung Quốc kéo dài nhiều tháng tại Việt Nam.

Đây là cuộc khủng hoảng lớn nhất giữa hai nước trên Biển Đông, kể từ sau vụ Trung Quốc thảm sát hơn 70 thủy thủ Việt Nam Cộng hòa năm 1974 và chiếm sáu thực thể địa lý ở phía Tây Bắc quần đảo Trường Sa năm 1988.

Cũng vào thời điểm này, Việt Nam quyết định đẩy nhanh việc chuẩn bị cho chuyến công du của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, tiến hành vào tháng 7/2015.

Việc Tổng thống Barack Obama phá vỡ mọi rào cản nghi thức để đón tiếp trang trọng Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, vốn không có chức vụ chính thức trong chính quyền, là một sự kiện mang tính đột phá trong quan hệ giữa 2 nước có chế độ chính trị khác biệt nhau.  

Chuyến thăm chính thức nước Mỹ của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã làm giảm  mối nghi ngại về sự đe dọa của Hoa Kỳ đối với thể chế chính trị của Việt Nam.

Và tiếp đến là chuyến công du Việt Nam của ông Obama tháng 5/2016, với việc bãi bỏ lệnh cấm vận vũ khí áp đặt lên Việt Nam từ nhiều thập niên qua, càng làm tăng thêm sự tin cậy giữa hai cựu thù.

Trong cuộc cạnh tranh địa- chính trị giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, việc giữ thăng bằng quan hệ ngoại giao và chính trị giữa Washington và Bắc Kinh là chủ trương thực tế của Việt Nam.

Trong tình hình đó, lãnh đạo của Hoa Kỳ thời kỳ mới - Tổng thống Donald Trump cho dù đã tuyên bố chuyển hướng từ chính sách “xoay trục châu Á-Thái Bình Dương” sang “làm cho Mỹ vĩ đại trở lại”, vẫn nhận thấy rằng:

Mỹ vẫn cần phải tăng cường năng lực cả kinh tế lẫn quân sự; chứng tỏ sức mạnh của Mỹ trước Trung Quốc; và cần duy trì quan hệ hữu nghị với Việt Nam.

Các mục tiêu này cần được thực hiện qua một loạt các chính sách rộng rãi, chứ không giới hạn ở quan hệ song phương Mỹ-Việt;

Chú trọng mặt luật pháp chứ không phải dựa theo hiện trạng đối với Biển Đông và phát triển quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam.

Cụ thể là, Hoa Kỳ và Việt Nam cần có một hiệp định thương mại và đầu tư vững chắc, giúp thúc đẩy phát triển kinh tế và làm tăng sức mạnh quân sự một cách gián tiếp, mang lại lợi ích địa- chính trị lâu dài.

Tuy một thỏa thuận đa phương như TPP khó có thể đạt được, Hoa Kỳ và Việt Nam có thể thương lượng một hiệp định thương mại song phương mới.

Nó không chỉ nhằm cải thiện tình trạng giao thương Mỹ-Việt hiện nay mà còn cho cả môi trường kinh tế Việt Nam. Ví dụ năm 2016, Việt Nam xuất siêu 32 tỉ đô sang Hoa Kỳ, nhưng lại nhập siêu 28 tỉ đô la từ Trung Quốc.

Hiệp định mới cần nhắm đến việc giảm xuất siêu sang Mỹ qua việc tăng nhập khẩu thiết bị, hàng hóa kỹ thuật cao từ Hoa Kỳ và giảm nhập siêu hàng chất lượng thấp từ Trung Quốc.

alt
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, ảnh: Báo Công an Nhân Dân.

Tuyên bố chung nhân chuyến công du sang Mỹ của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã thể hiện rõ xu hướng tất yếu và tích cực này.

Có thể nói Tuyên bố chung này đã một lần nữa đã chứng minh kết quả của chủ trương chiến lược và những bước triển khai chủ trương đó của Việt Nam trong quan hệ với các siêu cường.

Bởi vì, nó dựa trên nền tảng của nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng, cùng có lợi; vì  lợi ích của các bên và phù hợp với các quy luật khách quan trong sự phát triển của các quan hệ chính trị, kinh tế…giữa các quốc gia có phương thức sản xuất và thể chế chính trị khác nhau… 

1.2. Xác lập quan hệ “đối tác chiến lược toàn diện” với Việt Nam

Đến nay, theo đánh giá của nhiều chuyên gia quốc tế, Trung Quốc đang nhanh chóng thu ngắn khoảng cách, sẵn sàng trở thành siêu cường ngang hàng, thậm chí vượt Mỹ, trong khu vực châu Á- Thái Bình Dương.

Trước tình hình đó, để duy trì vị trí siêu cường số một đang trước nguy cơ bị ảnh hưởng, lung lay, thậm chí bị rơi vào tay Trung Quốc, Hoa Kỳ rất cần đến các “đồng minh” trong vùng.

Nếu Việt Nam trở thành “đồng minh” của Mỹ thì cán cân sẽ nghiêng về phía Mỹ.

Bởi vì, trong lịch sử,Việt Nam là một quốc gia duy nhất có khả năng và kinh nghiệm kháng cự, đối phó với Trung Quốc qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, cả trong thời chiến lẫn thời bình.

Do hoàn cảnh chính trị, xã hội, kinh tế… của Việt Nam, “đồng minh” này có thể không đòi hỏi những cam kết tương tự như Hoa Kỳ đã ký kết với các đồng minh khác trong khu vực.

Nó có thể được gọi là «quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện».

Theo nhận xét của nhiều học giả, Washington và Hà Nội đang tiến đến hướng này. Chuyên gia Alexander Vuving kết luận, muốn thành công trong đối sách với Việt Nam, Hoa Kỳ cần phải thực hiện ba mục tiêu:

Một hiệp định thương mại đầu tư cho tương lai; buộc Trung Quốc tuân thủ luật pháp quốc tế trong vấn đề Biển Đông và hoàn thành liên minh Mỹ-Việt, làm vô hiệu hóa ưu thế của Bắc Kinh tại Đông Nam Á.

Tuyên bố chung Mỹ-Việt năm 2017 đề ra việc hợp tác trong nhiều lĩnh vực, từ quan hệ ngoại giao cho đến kinh tế thương mại; từ công nghệ, giáo dục đến quốc phòng và an ninh;

Từ văn hóa, thể thao, du lịch cho đến giải quyết hậu quả chiến tranh; từ môi trường, y tế đến vấn đề nhân quyền …về cơ bản, đã thêm một lần nữa đánh dấu bước phát triển mới, tích cực, theo chiều hướng nói trên.

2. Tác động của chuyến công du thành công của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc

Theo đánh giá của dư luận, kể cả từ những góc nhìn tiêu cực, đều công nhận rằng chuyến công du Mỹ vừa qua của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã thành công tốt đẹp.

alt

Cuộc hội ngộ, tương phùng giữa những chính nhân quân tử

Thành công đó đã được cụ thể hòa bằng một bản Tuyên bố chung, bao gồm đầy đủ các nội dung chủ yếu và cần thiết của mối quan hệ đối tác (chiến lược) toàn diện Việt Nam – Hoa Kỳ.

Tuyên bố chung vừa mang tính định hướng chiến lược, vừa thể hiện một cách rõ ràng, công khai về lập trường của cả hai bên đối với những vấn đề song phương, khu vực và quốc tế.

Có thể nói, những nội dung của Tuyên bố chung này đã phát huy được tác dụng tích cực của nó trước những diễn biến phức tạp hiện nay ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt là khu vực Đông Bắc Á và Biển Đông.

Một số sự kiện chính trị sau đây đã phản ánh những tác động tích cực nói trên:

2.1. Đối thoại Shangri-La, diễn đàn an ninh khu vực và lập trường của Hoa Kỳ đối với những căng thẳng ở Biển Đông

Diễn đàn an ninh khu vực mang tên Đối thoại Shangri-La bắt đầu từ năm 2002 dưới sự chủ trì của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) và Chính phủ Singapore.

Hội nghị này mang tên của khách sạn nơi các cuộc gặp song phương và đa phương diễn ra từ 2-4 tháng Sáu.  

Diễn đàn năm nay có sự tham dự của 12 Bộ trưởng Quốc phòng. Thủ tướng Australia, ông Malcolm Turnbull có bài phát biểu nhập đề vào tối hôm khai mạc 2/6.

Trung tướng Nguyễn Đức Hải, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Thượng tướng Bùi Văn Nam, Thứ trưởng Bộ Công an đại diện đoàn Việt Nam.

Tướng Nam phát biểu tại một phiên thảo luận có chủ đề "Các biện pháp thực chất nhằm tránh xung đột trên biển" vào chiều 3/6.

Đại tá Zhou Bo, Giám đốc Trung tâm Hợp tác Quốc tế từ Bộ Quốc phòng Trung Quốc, tham gia phiên thảo luận này.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, tướng James Mattis chủ trì phiên thảo luận mở màn vào hôm 3/6 với chủ đề Hoa Kỳ và An ninh châu Á - Thái Bình Dương.

Ông Mattis phát biểu về "trật tự quốc tế" cần có cho một châu Á hòa bình, nhắc tới việc chống lại Bắc Triều Tiên và nhấn mạnh Mỹ đứng cùng với các đồng minh và các đối tác trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương;

Mỹ sẽ tập trung vào việc củng cố các liên minh, tiếp sức cho các nước để họ có thể duy trì an ninh của chính họ, củng cố năng lực quân sự của Mỹ để ngăn chặn chiến tranh;

Hoa Kỳ phản đối các quốc gia quân sự hóa các hòn đảo nhân tạo và thực thi thái quá các yêu sách biển. Mỹ không thể và sẽ không chấp nhận những thay đổi đơn phương, cưỡng ép nhằm thay đổi hiện trạng.

Câu hỏi lớn nhất trong các đại biểu châu Á tham dự diễn đàn là vai trò của Hoa Kỳ sẽ tiếp tục như thế nào trong khu vực ngày càng căng thẳng này?

Sáng 3/6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục duy trì sự hiện diện tại châu Á - Thái Bình Dương.

Người đứng đầu Lầu Năm Góc cũng cho biết, Mỹ sẽ không chấp nhận việc Trung Quốc coi thường luật quốc tế với các hoạt động phi pháp trên Biển Đông.

alt

Mỹ đã lật bài ngửa về Biển Đông tại Đối thoại An ninh Shangri-la

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis nói Mỹ là "quốc gia Thái Bình Dương về cả địa lý lẫn tầm nhìn", khẳng định Washington vẫn sẽ tiếp tục duy trì các lợi ích chiến lược tại đây.

Phát biểu của ông Mattis được kỳ vọng giúp trấn an các đồng minh của Mỹ tại khu vực sau những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về việc giảm dần ảnh hưởng quốc tế của Washington, chủ trương "Nước Mỹ trên hết".

Người đứng đầu Lầu Năm Góc đề cập đến 3 cách thức mà Bộ Quốc phòng Mỹ áp dụng để ứng phó với các thách thức an ninh tại khu vực.

Theo đó, một là Mỹ sẽ củng cố các liên minh; hai là giúp đỡ các quốc gia trong khu vực "tự lực cánh sinh" và thứ ba là tăng cường năng lực quân sự của Mỹ tại khu vực.

Như vậy, có thể thấy chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã "lật bài ngửa" trong chính sách an ninh đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương qua phát biểu của ông James Mattis tại Đối thoại An ninh Shangri-la.

Về Biển Đông, tướng James Mattis nhắc lại những tuyên bố lên án Trung Quốc quân sự hóa bất hợp pháp đảo nhân tạo, đe dọa an ninh và tự do hàng hải - hàng không trên Biển Đông, phá vỡ luật pháp quốc tế...

Ngoài những nội dung và thông điệp quen thuộc vẫn thấy lâu nay, nhắc lại cam kết duy trì trật tự, tự do hàng hải ở Biển Đông, Châu Á - Thái Bình Dương vẫn là một ưu tiên của Mỹ.

Tuy nhiên, tính toán lợi ích chiến lược của mình trong khu vực trước mối đe dọa chiến tranh hạt nhân của Cộng hòa Dân chủ nhân dân Triều Tiên, Mỹ đã một lần nữa sử dụng Biển Đông như là một con bài chiến lược để mặc cả với Trung Quốc.

Chính điều này khiến nhiều đồng minh, đối tác của Mỹ lo ngại khi thấy Tổng thống Donald Trump tìm cách thỏa hiệp với Trung Quốc về vấn đề Triều Tiên, chấp nhận tạm gác Biển Đông qua một bên…
   
2.2. Phản ứng và hành xử của Trung Quốc và Mỹ                                          
2.2.1. Kế “điệu hổ ly sơn” đã bị phát giác ?

Các hoạt động thử vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Triều Tiên chính là “con bài chiến lược” mà Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dùng để mặc cả với Tổng thống Donald Trump về Biển Đông.

Nhưng cho đến nay, con bài này dường như bị vô hiệu hóa, bởi vì:

Thứ nhất: Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ra Nghi quyết trừng phạt Bình Nhưỡng với 100% phiếu thuận, trong đó có cả Trung Quốc và Nga trong phiên họp ngày 2/6.

Nghị quyết được 15 nước thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhất trí thông qua.

Nghị quyết này sẽ cấm đi lại trên toàn cầu và phong tỏa tài sản của 14 cá nhân người Triều Tiên và 4 cơ quan của nước này, trong đó có ngân hàng Koryo.

Nghị quyết này đạt được sau 5 tuần đàm phán giữa Washington và Bắc Kinh.

Phát biểu sau cuộc bỏ phiếu, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Nikki Haley cho rằng, nghị quyết mới được thông qua đã gửi một thông điệp rõ ràng tới Triều Tiên rằng nước này cần ngừng ngay việc thử các tên lửa đạn đạo nếu không sẽ phải đối mặt với các hậu quả.  

Như vậy, việc Trung Quốc buộc phải bỏ phiếu thông qua Nghi quyết này cho thấy “con bài chiến lược” mà họ sử dụng để mặc cả với Mỹ đã không còn tác dụng như họ mong muốn. 

alt

Biển Đông và Triều Tiên, Mỹ đã trúng kế điệu hổ ly sơn của Trung Nam Hải?

Thứ hai: Sau một thời gian chờ đợi hành động của Trung Quốc trước những vụ thử tên lửa “xịt” của Triều Tiên, có lẽ Mỹ đã nhận ra được kế sách “điệu hổ ly sơn” của Bắc Kinh và đã bắt đầu ra tay ở Biển Đông và Hoa Đông.

Khi thấy đây chỉ là kế "điệu hổ ly sơn" của Trung Nam Hải và, ông Tập Cận Bình không thực sự sử dụng đòn bẩy của mình theo mong muốn của người Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã có những hiệu chỉnh chính sách.

Trước đối thoại Shangri-la, nhiều nhà phân tích quốc tế dự đoán vấn đề Triều Tiên có thể sẽ lấn át chủ đề quân sự hóa Biển Đông tại kỳ đối thoại quan trọng nhất trong năm về an ninh châu Á - Thái Bình Dương này.

Tuy nhiên thực tế diễn ra ngược lại, Biển Đông vẫn là một chủ đề nóng thu hút sự quan tâm và bày tỏ thái độ của các cường quốc.

Biển Đông không phải là câu chuyện của riêng các nước có yêu sách, mà là một vấn đề an ninh nóng bỏng của khu vực và toàn cầu.

Bởi lẽ, đây là nơi diễn ra sự cạnh tranh ảnh hưởng gay gắt giữa Trung Quốc và Mỹ, tất nhiên bao gồm cả nguyên nhân căng thẳng từ yêu sách bành trướng và tham vọng của Bắc Kinh độc chiếm vùng biển này.

Chính vì vậy, cục diện Biển Đông có liên hệ chặt chẽ, biện chứng với cấu trúc và cục diện an ninh châu Á - Thái Bình Dương, tức nằm trong bàn cờ chiến lược lớn hơn giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.

Vì thế một nước cờ nào đó diễn ra ở Đông Bắc Á, có thể ảnh hưởng ngay lập tức đến cục diện Đông Nam Á, đặc biệt là Biển Đông.  

Hiệu chỉnh đầu tiên là Mỹ cho chiến hạm USS Dewey tuần tra tự do hàng hải quanh bãi cạn Vành Khăn, và lần đầu tiên diễn tập cơ động trong phạm vi 12 hải lý xung quanh cấu trúc vốn là một bãi cạn lúc chìm lúc nổi này.

Hiệu chỉnh thứ hai là các tuyên bố mạnh mẽ về Biển Đông, Triều Tiên tại Đối thoại Shangri-la.

Nếu như trong vấn đề Biển Đông, phát biểu của ông James Mattis chủ yếu nói cho các đồng minh và đối tác nghe, thì trong vấn đề Triều Tiên, ông nhắc lại với Trung Nam Hải:

"Một khi Hoa Kỳ đã cạn kiệt tất cả các lựa chọn thay thế, người Mỹ sẽ làm đúng. Chúng tôi sẽ vẫn có mặt ở đó".

Phát biểu này cũng chính là nội dung tuyên bố của Tổng thống Donald Trump theo tường thuật của CNN ngày 2/4: Trung Quốc không giúp thì để Mỹ tự làm theo cách của mình. 

2.2.2. Vẫn còn đó nước cờ “một Trung Quốc” của Mỹ trong quan hệ với Bắc Kinh?

Vấn đề đảo Đài Loan, khi phái đoàn Trung Quốc đặt câu hỏi, ông James Mattis đã không ngần ngại trả lời thẳng:

"Bộ Quốc phòng Mỹ vẫn kiên định làm việc với Đài Loan và chính quyền dân chủ của họ, để cung cấp cho họ các thiết bị quốc phòng cần thiết, phù hợp với nghĩa vụ được quy định trong Đạo luật Quan hệ với Đài Loan.

Bởi vì chúng tôi đứng ra giải quyết một cách hòa bình với bất kỳ vấn đề nào theo cách thức mà người dân hai bờ eo biển Đài Loan có thể chấp nhận được.”.

alt
Nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn và Tổng thống Mỹ Donald Trump, ảnh minh họa: Youtube.

Đài Loan vẫn là con bài chiến lược dự trữ rất có giá trị của Hoa Kỳ ở châu Á - Thái Bình Dương.

Một cú điện đàm giữa Tổng thống Donald Trump với nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn hay việc quay sang nhắc lại tôn trọng cam kết “một nước Trung Quốc” với ông Tập Cận Bình chỉ là những nước cờ chiến thuật, nhằm tối đa hóa lợi ích cho Mỹ thông qua đòn bẩy này mà thôi.

Rõ ràng là: Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục vừa hợp tác, vừa cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu nói chung, đặc biệt tập trung vào châu Á - Thái Bình Dương nói riêng.

Cân bằng quan hệ với 2 siêu cường Trung - Mỹ là việc cần làm và cần phải làm tốt, để bảo vệ chính mình , cũng như hòa bình, ổn định và phồn vinh chung cho khu vực.

Với đầu óc thực dụng, Donald Trump và Tập Cận Bình làm gì cũng có tính toán cẩn thận, các nước nhỏ cần nghiên cứu kỹ chính sách và xu hướng của hai nhà lãnh đạo này để không bị trở thành những quân cờ  trong bàn cờ chiến lược châu Á - Thái Bình Dương của 2 siêu cướng Mỹ, Trung.

3. Các quốc gia châu Á-TBD nên và cần làm gì ?

3.1.Tự lực cánh sinh và quy luật sinh tồn

Một số quốc gia châu Á đang tìm cách củng cố các liên minh không chính thức với nhau, vì những lo ngại rằng không thể dựa vào một mình Hoa Kỳ để duy trì vùng đệm chống lại sự bành trướng của Trung Quốc.

Các nước Australia, Nhật Bản, Ấn Độ và Việt Nam đang lặng lẽ đẩy mạnh các cuộc thảo luận và hợp tác.

Phát biểu đề dẫn Đối thoại An ninh Shangri-la lần thứ 16 vừa qua, Thủ tướng Australia Malcolm Turnbull nói:

"Trong thế giới mới bất ổn này, chúng ta không thể dựa vào một sức mạnh tuyệt đối để bảo vệ lợi ích của mình.

Chúng ta phải chịu trách nhiệm với an ninh và thịnh vượng của chính mình, trong khi thấy rõ rằng chúng ta sẽ trở nên mạnh hơn khi chia sẻ trách nhiệm lãnh đạo tập thể với các bạn bè và đối tác tin cậy.".

Để minh họa sống động cho nhận xét này, Thủ tướng Malcolm Turnbull phát biểu:

"Thưa ngài thủ tướng (Lý Hiển Long)! Cha của ngài và đồng thời cũng là vị quốc phụ, ngài Lý Quang Diệu, rất sâu sắc.

Ông hiểu rằng sự ổn định chiến lược không tự nhiên mà có.

Năm 1966 khi Cộng hòa Singapore mới được khoảng 1 năm tuổi, Anh quốc bắt đầu tính chuyện rút các lực lượng quân sự khỏi phía Đông Suez, ông đã nói về tầm nhìn chiến lược.

Ông Lý Quang Diệu trích dẫn một câu phương ngôn của người Trung Quốc, đại ý cá lớn nuốt cá bé, cá bé ăn tép riu.  

Ông đã mô tả về cách làm thế nào để con tép riu trong câu phương ngôn này, lấy ví dụ như quốc đảo Singapore khiêm tốn và nhỏ tuổi, có thể sinh tồn và phát triển tốt.

Đó là cách con tép nhỏ làm cho bản thân mình "khó nuốt" đối với những con cá, bằng cách trở nên tự chủ và mạnh mẽ hơn.

Nó có thể làm bạn với các con cá lớn khác, xây dựng liên minh mạnh mẽ và an ninh tập thể.  

Hòa bình và ổn định đã trở thành nền tảng cần thiết cho sự tiến bộ, thịnh vượng và tự do trong khu vực của tất cả chúng ta…”

…Với sự hiện diện của đầy đủ "tôm tép, cá nhỏ, cá vừa và cá lớn" tại đây (Đối thoại Shangri-la) ngày hôm nay, chúng ta phải đối mặt với hơn một sự lựa chọn mang tính đối nghịch, giữa sự sống và cái chết, giữa chiến tranh và hòa bình…  

Các điểm nóng trong khu vực gia tăng, mâu thuẫn dường như vô tận ở Trung Đông và châu Phi, sự điên rồ và bệnh hoạn của chủ nghĩa khủng bố, sự biến đổi kinh tế và biên giới ở châu Âu, sự can thiệp bên ngoài và mức độ tha hóa chính trị hay chủ nghĩa dân tộc ngày càng sâu sắc hơn những gì chúng ta từng thấy kể từ năm 1930…”.

3.2. Chia sẻ là hạnh phúc, đoàn kết là sức mạnh và cách hành xử của Trung Quốc

Thủ tướng Malcolm Turnbull nhắn nhủ các quan chức và học giả tham dự Đối thoại Shangri-la lần thứ 16:

alt

Châu Á có các "liên minh mới" chống Trung Quốc bành trướng Biển Đông?

"Trong thế giới mới đầy thách thức này, chúng ta không thể dựa vào một sức mạnh tuyệt đối để bảo vệ lợi ích của chúng ta.  

Chúng ta phải chịu trách nhiệm về an ninh và thịnh vượng của chính mình, trong khi chúng ta sẽ trở nên mạnh mẽ hơn khi chia sẻ trách nhiệm lãnh đạo tập thể với các đối tác và bạn bè tin cậy.

Những đám mây âm u đang tập trung các dấu hiệu của sự không chắc chắn, không ổn định, đòi hỏi tất cả chúng ta phải đóng vai trò tích cực hơn trong việc bảo vệ và định hình tương lai của khu vực này…”

…Sự trỗi dậy của Trung Quốc và Ấn Độ tham gia hàng ngũ những nền kinh tế lớn với sức mạnh và ảnh hưởng chiến lược được các nhà lãnh đạo và dân chúng hai nước này xem như sự trở lại trật tự tự nhiên.

Nhưng sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc tiếp tục là chủ đề của những tranh luận gay gắt nhất.

Trung Quốc sẽ đóng một vai trò lớn hơn trong định hình khu vực.

Bắc Kinh sẽ tìm cách tăng ảnh hưởng chiến lược để phù hợp với sức mạnh kinh tế mới cũng là điều dễ hiểu. 

Nhưng chúng tôi muốn thấy một Trung Quốc xây dựng vai trò lãnh đạo theo cách củng cố trật tự khu vực đã giúp chúng ta chung sống rất tốt...

Trung Quốc đã thu hoạch được nhiều nhất từ môi trường hòa bình và ổn định trong khu vực chúng ta.

Do đó họ cũng sẽ là nước mất nhiều nhất nếu hòa bình và ổn định khu vực bị đe dọa.

Sự phát triển nhanh chóng của một cường quốc mới, cho dù là Athens cổ đại hay Trung Quốc đương đại, đều tạo ra sự lo lắng…

…Một Trung Quốc cưỡng chế sẽ nhìn thấy các nước láng giềng phản đối họ vì các đòi hỏi nhượng bộ về quyền tự chủ và không gian chiến lược.

Các nước này sẽ cân bằng với sức mạnh của Bắc Kinh bằng cách củng cố liên minh và hợp tác đặc biệt giữa họ với Hoa Kỳ.

Cũng giống như nước Trung Quốc hiện đại được thành lập năm 1949 trên cơ sở khẳng định chủ quyền quốc gia, trong thế kỷ 21 Trung Quốc sẽ thành công hơn nhiều bằng cách tôn trọng chủ quyền các nước khác.".

Có lẽ những lời lẻ trên đây đã thể hiện khá đầy đủ ý nguyện chung của cộng đồng trước những diễn biến khôn lường trong phạm vi khu vực châu Á-Thái Bình Dương nói riêng và quốc tế nói chung. 

3.3. Chọn Bắc Kinh hay Washington?

Trong quá trình tồn tại và phát triển của Quốc đảo Sư tử, cố Thủ tướng Lý Quang Diệu đã thực hiện chủ trương dung hòa và cân bằng rất tốt trong quan hệ với Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Ngày nay, ngay cả một nước không hề nhỏ, lại là đồng minh của Mỹ như Australia cũng đang đi theo con đường Lý Quang Diệu đã dẫn dắt Singapore đến thành công.

Thủ tướng Malcolm Turnbull nói rằng:

"Chúng tôi có một người bạn tốt, một đối tác tốt là Bắc Kinh, trong khi có một người bạn kiên định và đồng minh là Washington.

Không có gì trở ngại với chúng tôi khi giao dịch với cả hai quốc gia này.

Hợp tác với nước này không làm hạn chế giao dịch của chúng tôi với nước kia.".

Chính sách đối ngoại của các nước nhỏ trong khu vực  được xác định bởi và chỉ bởi lợi ích quốc gia, dân tộc mình.

Vì vậy, an ninh và thịnh vượng phụ thuộc vào sự ổn định và hòa bình liên tục trong khu vực, một điều chỉ có thể đạt được nếu tất cả các quốc gia phát triển theo con đường họ chọn mà không cưỡng ép hoặc can thiệp vào quốc gia khác.

Các nước, nhất là các nước nhỏ, cần đoàn kết bảo vệ hòa bình, ổn định và luật pháp quốc tế, không đứng về phía Trung Quốc để chống Mỹ và ngược lại, có lẽ là chủ trương và  cách ứng xử thích hợp nhất trong bối cảnh hiện nay đang được Singapore, Australia, Việt Nam, Philippines… vận dụng một cách sáng tạo và hiệu quả nhất theo cách riêng của mình./.

Tài liệu tham khảo:

- Chuyến đi Washington của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trong ngày 30-31/5/2017 giúp làm tăng vị thế ngoại giao của Việt Nam, theo một nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) từ Hoa Kỳ. BBC ngày 30/5/2017.

- Chuyến đi 'không đột phá, nhưng có kết quả' ,BBC ngày 4 tháng 6 2017.

- Diễn đàn an ninh vùng: Biển Đông nằm ở đâu? BBC ngày 2 tháng 6 2017

- Hồng Thủy (giaoduc.net.vn 09:55 04/06/17); Mỹ đã lật bài ngửa về Biển Đông tại Đối thoại An ninh Shangri-la

- Hồng Thủy (giaoduc.net.vn, 15:52 05/06/17): Châu Á có các "liên minh mới" chống Trung Quốc bành trướng Biển Đông?

- Hồng Thủy(giaoduc.net.vn 11:12 03/06/17 ): Thông điệp của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ về Biển Đông, Triều Tiên tại Shangri-la.

- Chính quyền Mỹ thời Donald Trump không hề quên Biển Đông, VOV, Thứ 2, 19:05, 05/06/2017.

http://giaoduc.net.vn/Quoc-te/Chuyen-tham-My-cua-Thu-tuong-Nguyen-Xuan-Phuc-va-quy-luat-sinh-ton-cua-muon-loai-post177172.gd

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL