оформить займ онлайн на карту без отказа кредит онлайн наличными срочно
You are here: Trang chủ

South East Asia Sea Research Foundation

Tầm nhìn và kế hoạch chiến lược

Email In PDF.
Trong bài này, Ban điều hành phác thảo tầm nhìn của Quỹ và kế hoạch chiến lược phát triển của Quỹ trong thời gian 1-2 năm tới và trên hai năm. Chúng tôi rất mong sự đóng góp, tham gia làm cộng tác viên và ủng hộ của quý vị và các bạn. Tấm lòng của quý vị và các bạn sẽ góp phần vào làm phong phú kho tư liệu về Biển Đông và từ đó có thể giúp được việc giành lại chủ quyền của Việt Nam đã bị mất trên vùng biển và đảo ở Biển Đông.
Cập nhật ngày Thứ tư, 26 Tháng 8 2009 21:52 Đọc thêm...

Thư gởi Liên Hợp Quốc nhân 40 năm Trung Quốc xâm chiếm Hoàng Sa

Email In PDF.
Chào quý vị, các anh chị và các bạn
 
Để tưởng niệm ngày Trung Quốc chiếm Hoàng Sa 19/1/1974 của Việt Nam, Quỹ Nghiên cứu Biển Đông phối hợp với Nhóm Biển Đông Tại Pháp cùng soạn thư gởi Liên Hiệp Quốc với các nội dụng như đính kèm
    
 
 
Kính mong mọi người đọc và ký tên để phản kháng lại sự chiếm đóng của Trung Quốc và kêu gọi thực thi pháp luật quốc tế.
 
Nơi ký tên là ở đây.
 
Hôm nay là 13/1/2014, chúng ta còn 5 ngày nữa. Do vậy chúng ta cần làm sao cho có thật nhiều người quan tâm và ủng hộ bằng chữ ký.
 
Trân trọng cảm ơn
Cập nhật ngày Thứ ba, 14 Tháng 1 2014 14:32

Chuyên gia Hoàng Việt: Mỹ sẽ khiến Trung Quốc không thể muốn gì được nấy

Email In PDF.

 

Chuyên gia luật Hoàng Việt cho rằng sau phán quyết của Tòa Trọng tài, mức độ hoạt động trên thực địa của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ phụ thuộc vào sức ép của cộng đồng quốc tế.

chuyen-gia-hoang-viet-my-se-khien-trung-quoc-khong-the-muon-gi-duoc-nay

Tàu Trung Quốc và Philippines trên Biển Đông. Ảnh: Asia Times

Tòa Trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII, Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) ở The Hague, Hà Lan hôm 12/7 tuyên bố Trung Quốc không có cơ sở pháp lý để đòi quyền lịch sử với các nguồn tài nguyên bên trong "đường lưỡi bò" mà nước này đơn phương đưa ra. Thạc sĩ Hoàng Việt, thành viên Quỹ nghiên cứu biển Đông và Ban Nghiên cứu Luật Biển và Hải đảo, Liên đoàn Luật sư Việt Nam trao đổi với VnExpress về các điểm đáng chú ý trong phán quyết.

- Ông đánh giá thế nào về việc Tòa Trọng tài ra phán quyết bác bỏ quyền lịch sử trong yêu sách "đường lưỡi bò" do Trung Quốc đơn phương đưa ra trên Biển Đông?

- Dựa trên phần thông báo tóm tắt của Toà Trọng tài, tôi cho rằng các đệ trình của Philippines đã được tòa chấp nhận khá nhiều.

Việc tòa bác bỏ quyền lịch sử đối với tài nguyên nằm trong "đường lưỡi bò" của Trung Quốc đã đáp ứng mong đợi của nhiều người. Phán quyết này đã bác bỏ cách diễn giải phổ biến của Bắc Kinh rằng: Người Trung Quốc đã thiết lập vùng đánh cá truyền thống lâu đời ở Biển Đông nên việc này tạo ra quyền lịch sử, mang đến những đặc quyền riêng.

Thông báo của Tòa nêu rõ "không có bằng chứng" cho thấy Trung Quốc đã kiểm soát vùng biển nằm trong "đường lưỡi bò" trong thời gian dài. Quy định về các yêu sách tồn tại trước khi Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (UNCLOS) ra đời cũng được Công ước xem xét, bàn bạc tới nhưng sau đó không được đưa vào vì đã có quy định cụ thể về Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ).

Việc duy trì yêu sách "đường lưỡi bò" như là các quyền lịch sử sẽ mâu thuẫn với EEZ. Tòa sẽ ưu tiên các quy định về EEZ trong UNCLOS. 

Tôi cho rằng phán quyết của Tòa giống như gáo nước lạnh tạt vào Trung Quốc. Nước này luôn rêu rao về "trỗi dậy hòa bình", "cường quốc có trách nhiệm", "tuân thủ luật pháp quốc tế", thế nhưng hiện họ lại bác bỏ phiên tòa, gọi phán quyết là không có giá trị, chẳng khác nào tờ giấy lộn. Tôi nghĩ dư luận thế giới sẽ có đánh giá cụ thể về việc này. 

- Trong thông báo vắn tắt của Tòa có nội dung: Tòa có thể không cần phải phân định ranh giới biển mà vẫn có thể tuyên bố rằng một số vùng biển nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines vì không bị chồng lấn với bất cứ quyền hưởng vùng biển nào mà Trung Quốc có thể có. Điểm này ảnh hưởng thế nào tới Việt Nam?

- Để làm rõ yếu tố này, chúng ta cần nghiên cứu toàn bộ nội dung phán quyết dài hàng trăm trang của Tòa. Theo tôi, phán quyết của Tòa có phần lợi và phần bất lợi cho Việt Nam và phần lợi cho Việt Nam nhiều hơn, cụ thể là bác bỏ yêu sách "đường lưỡi bò". 

Toà khẳng định rằng không một cấu trúc nào thuộc quần đảo Trường Sa có thể đáp ứng là đảo theo điều 121 UNCLOS, do đó không có vùng đặc quyền kinh tế kèm theo. Các cấu trúc này chỉ có thể đáp ứng yêu cầu tối đa là đá, và do đó, tối đa chỉ có lãnh hải 12 hải lý đi kèm. 

Theo tôi, cấu trúc ở Trường Sa được xác định "không tạo ra EEZ" sẽ góp phần thu hẹp vùng tranh chấp. Trung Quốc luôn viện cớ việc đang kiểm soát những cấu trúc ở Trường Sa để nói rằng họ có thể mở rộng các quyền trên các vùng nước xung quanh các cấu trúc đó. Nhưng nay, với phán quyết của Tòa, Trung Quốc khó có thể viện dẫn được lý lẽ như vậy.

- Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã phản bác phán quyết của Tòa và Trung Quốc cũng ra sách trắng phủ nhận. Ông dự đoán thế nào về các hành động của Trung Quốc trên thực địa?

- Từ khi ông Tập lên nắm quyền, tiếng nói của phe diều hâu trong quân đội Trung Quốc tăng mạnh. Có lẽ Trung Quốc sẽ tăng cường hoạt động trên thực địa. Đầu tiên Trung Quốc sẽ tìm cách dằn mặt Philippines để chứng tỏ với thế giới họ không coi phán quyết của Tòa ra gì. Có dự đoán cho rằng Trung Quốc sẽ bồi lấp bãi cạn Scarborough thành đảo nhân tạo như họ đã làm ở Trường Sa. Tiếp đó, Trung Quốc sẽ gia tăng "trả thù" Philippines bằng cách chiếm quyền kiểm soát Bãi Cỏ Mây (thuộc Trường Sa của Việt Nam). Philippines hiện có một tàu chiến cũ đang đậu ở đó với 7 thủy thủ. Trung Quốc từng bao vây không cho Philippines tiếp tế và Bắc Kinh chỉ chịu rút lực lượng sau khi hải quân Mỹ xuất hiện. Tôi cho rằng điều này có thể lặp lại với mức độ nghiêm trọng hơn. 

Khả năng nữa là Trung Quốc sẽ tuyên bố lập vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông, ngang ngược thể hiện sự thách thức với luật pháp quốc tế. 

- Tòa không có chế tài để buộc các bên thực hiện phán quyết. Lúc này, các cường quốc trong khu vực có vai trò như thế nào?

- Có ý kiến nói Trung Quốc không thực thi thì sẽ không ai làm gì được vì không có cơ quan thực hiện phán quyết. Đương nhiên nếu điều đó xảy ra, sẽ không nước nào mang máy bay, tàu chiến tới tấn công Trung Quốc. 

Nhưng sức ép của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các quốc gia có tiềm lực kinh tế, quân sự như Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ hay EU sẽ khiến mọi thứ trở nên rất khác. 

Vừa rồi, Trung Quốc tuyên bố cải tạo bãi cạn Scaroborough mà Philippines cũng tuyên bố chủ quyền. Ngay lập tức, tàu sân bay Mỹ xuất hiện gần đó khiến Trung Quốc phải rút đi. Sau phán quyết, hành động của Mỹ về duy trì tự do hàng hải và tự do hàng không sẽ có cơ sở pháp lý mạnh hơn nữa. Phán quyết của Tòa cũng khẳng định việc bãi cạn Scarborough nằm trong EEZ của Philippines, nên việc Trung Quốc ngăn cản tàu thuyền của ngư dân Philippines ra vào là vi phạm quyền chủ quyền của Philippines. 

Ngoài ra, cũng cần tính tới sức ép về kinh tế. Trung Quốc mặc dù là cường quốc kinh tế, nhưng họ cũng phải làm ăn với các nước khác, không thể một mình một chợ. Sức ép từ các thị trường lớn như Mỹ, EU sẽ khiến Trung Quốc không thể muốn gì được nấy. Sức ép chính trị của các nước cũng sẽ khiến Bắc Kinh tuân thủ luật chơi chung. 

Các tuyên bố mới đây của tân Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte và Ngoại trưởng Perfecto Yasay khiến người ta có cảm tưởng Manila đang "ve vuốt" Bắc Kinh. Tuy nhiên, có ý kiến khác nói đây chỉ là "lời chót lưỡi đầu môi". Tất nhiên, xét đến cùng thì Philippines vẫn sẽ phải ngồi vào bàn đàm phán với Trung Quốc, nhưng họ sẽ có vị thế cao hơn trước bởi đã thắng kiện.  

- Phán quyết của Tòa Trọng tài sẽ ảnh hưởng thế nào đến tranh chấp Biển Đông sắp tới?

- Truyền thông quốc tế gọi đây là vụ kiện thế kỷ, bởi các nước có liên quan đã tranh cãi khá lâu. Trên thế giới có nhiều tranh chấp biển, nhưng vụ kiện này không đơn thuần là tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc mà còn ảnh hưởng tới rất nhiều nước trong khu vực. Biển Đông là tuyến giao thương nhộn nhịp nhất thế giới, nên các nước khác như Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và cả Liên minh châu Âu (EU) cùng quan tâm. Thế giới quan tâm tới việc "đường lưỡi bò" có giá trị pháp lý gì, các cấu trúc ở Trường Sa, Hoàng Sa có tạo ra EEZ hay không. Luật quốc tế còn đang bị trống nhiều vấn đề như thế. 

Trong bối cảnh các tranh chấp ở Biển Đông bị lâm vào ngõ cụt suốt thời gian dài, phán quyết này ít nhiều gợi mở một hướng giải quyết bằng biện pháp pháp lý. Các nước có liên quan như Việt Nam, Malaysia có thể coi đây là hướng đi mới. 

Trước đây, các nước có thể có lo lắng rằng Tòa trọng tài như vậy có thẩm quyền hay không về giải quyết tranh chấp. Và tòa sẽ giải quyết hay né tránh những vấn đề khó. Tôi cho rằng phiên tòa đã giải đáp phần nào các câu hỏi đó. Phán quyết của tòa mặc dù chỉ ràng buộc Philippines và Trung Quốc nhưng đã tạo thành tiền lệ rất quan trọng. Các phán quyết sau này sẽ khó có thể đi ngược lại những điều đã được tuyên.

Trên thực địa, phán quyết của Tòa sẽ được coi là cơ sở pháp lý quan trọng để cộng đồng quốc tế có sức ép với Trung Quốc. Tuy nhiên, phán quyết đó khó có ảnh hưởng trực tiếp đến các hành động phi pháp của Trung Quốc ở Biển Đông, cụ thể là tại 7 cấu trúc ở Trường Sa mà nước này cưỡng chiếm của Việt Nam. Theo tôi, Trung Quốc sẽ tìm cách chống lại phán quyết của Tòa bằng cách gia tăng hoạt động trên thực địa. 

Mức độ hoạt động trên thực địa của Trung Quốc như thế nào sẽ phụ thuộc vào "hậu phán quyết", nghĩa là cộng đồng quốc tế sẽ tạo sức ép lên Trung Quốc ra sao. 

Xem thêm: Thế tiến thoái lưỡng nan của Trung Quốc sau phán quyết Biển Đông

http://vnexpress.net/tin-tuc/the-gioi/phan-tich/chuyen-gia-hoang-viet-my-se-khien-trung-quoc-khong-the-muon-gi-duoc-nay-3435642.html

Việt Nam không đơn độc trên biển Đông

Email In PDF.

Ông Đàm Quang Minh, thành viên Quỹ Nghiên cứu Biển Đông, nhận định như vậy và cho rằng Việt Nam có cơ sở pháp lý với chủ quyền trên biển Đông

Ngư dân vẫn kiên trì ra khơi, đánh bắt trên vùng biển chủ quyền của VN. Ảnh: T. Kim

* Phóng viên:  Ông nhận xét gì trước việc Trung Quốc một mặt tỏ ra hung hăng tới mức dọa dùng sức mạnh quân sự để áp đặt yêu sách “đường lưỡi bò” nhưng mặt khác lại đòi Mỹ tránh xa tranh chấp trên Biển Đông?
- Ông Đàm Quang Minh: Các nước Đông Nam Á và Trung Quốc đã xác nhận có những vùng tranh chấp trên khu vực biển Đông và cùng cam kết thực hiện Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC). Tuy nhiên, Trung Quốc hiện đang đánh lạc hướng bằng tranh chấp với yêu sách “đường lưỡi bò” chín đoạn phi lý. Do không có cơ sở pháp lý theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982) để đòi yêu sách “đường lưỡi bò” trên biển Đông nên Trung Quốc đã có những hành động gây hấn nhằm biến vùng biển không có tranh chấp thành có tranh chấp.
* Thưa ông, bước tiếp theo Trung Quốc sẽ làm gì?
- Trung Quốc hiện đang đưa mình vào thế khó khi tự tạo sức ép dư luận trong nước bằng cách đưa khái niệm mơ hồ về chủ quyền trên biển Đông. Họ muốn dân chúng Trung Quốc tin rằng Việt Nam, Philippines đang hưởng lợi hàng tỉ USD trên dầu mỏ tại khu vực tranh chấp gây dư luận rất xấu về hình ảnh Việt Nam và tạo nên làn sóng đòi sử dụng vũ lực. Trong khi đó, trên thực tế chưa có hoạt động kinh tế đáng kể nào trong khu vực tranh chấp. Nhiều người dân Trung Quốc đang hiểu nhầm và có một bộ phận thanh niên thực sự muốn gây chiến. Dư luận báo chí Trung Quốc vì vậy cũng bị ảnh hưởng. Cũng cần phải khẳng định rằng tham vọng của Trung Quốc trên biển Đông là có thật khi họ đã tính toán, chuẩn bị rất kỹ lưỡng. Vấn đề là ở chỗ họ thể hiện tham vọng này như thế nào mà thôi.
Ông nghĩ sao trước việc ngày càng có thêm nhiều nước phản đối Trung Quốc trong vấn đề biển Đông?
- Với yêu sách “đường lưỡi bò”, Trung Quốc đang đòi quyền sở hữu gần như toàn bộ biển Đông, chiếm quyền kiểm soát tài nguyên cũng như tuyến hàng hải quan trọng. Sức ép quốc tế đương nhiên sẽ tăng vì không quốc gia nào muốn xin ân huệ của Trung Quốc khi sử dụng vùng biển quốc tế này. ViệtNam trong trường hợp này cần phải tranh thủ sức mạnh từ cộng đồng quốc tế.
Ngư dân Lý Sơn (Quảng Ngãi) chuẩn bị ra khơi. Ảnh: T. Kim
Ông có đề xuất gì cho Việt Nam trong kết nối với ASEAN để đối phó với yêu sách của Trung Quốc?
- Tôi nghĩ rằng chúng ta cần thực hiện ba bước. Thứ nhất, vùng biển này ảnh hưởng sâu sắc đến an ninh của nhiều quốc gia nên chắc chắn họ không thể đứng ngoài cuộc, đặc biệt là các quốc gia Đông Nam Á, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ. Vì vậy, Việt Nam không đơn độc nếu thể hiện thiện chí của mình. Nhanh chóng đạt được những thỏa thuận với các quốc gia ASEAN, Việt Nam sẽ tạo được thế đứng vững hơn.
Thứ hai, người dân Trung Quốc không được cung cấp đầy đủ thông tin đã gây sức ép không nhỏ cho giới truyền thông, Việt Nam hơn ai hết cần đưa ra những thông tin chính xác trên nhiều kênh để có thể đưa ra lẽ phải của mình, đặc biệt trên kênh tiếng Hoa và tiếng Anh. Việt Nam cũng cần tranh thủ được Việt Kiều và Hoa Kiều vốn có điều kiện tiếp xúc tốt hơn để đưa thông tin đến dân chúng Trung Quốc và thế giới.
Thứ ba, luôn sẵn sàng cho các tình huống xấu nhất để không bị động. Luôn cảnh giác và có chuẩn bị trước cho các diễn biến mới.
Khi cơ chế UNCLOS chưa phát huy hiệu quả trong giải quyết tranh chấp trên Biển Đông, Việt Nam cần phải chuyển hướng ra sao để bảo vệ lợi ích của mình?
- Rõ ràng là Trung Quốc có sự tính toán khi đã đưa ra điều khoản bảo lưu quyền kiện Trung Quốc ra Tòa án về luật biển quốc tế (ITLOS) và hơn nữa, Trung Quốc cũng gây những ảnh hưởng nhất định để tổ chức này có được thẩm phán là người Trung Quốc. Vị thẩm phán này cũng không úp mở khi nói thẳng rằng "nếu không có tổ quốc tôi thì không được ngồi vào vị trí này". Như vậy, có thể nói Việt Nam khó dùng UNCLOS 1982 để kiện Trung Quốc và ITLOS cũng chưa chắc bảo đảm tính công minh để có thể tham gia. Nhưng dù sao UNCLOS 1982 hiện vẫn cần phải là căn cứ quan trọng để Việt Namtranh thủ sự ủng hộ của thế giới.
Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á khác có cơ hội lớn để đạt được những thỏa thuận quan trọng.Philippines gần đây và Malaysia trước đó đã có những quan điểm rất gần Việt Nam. Indonesia, Thái Lan và Campuchia thì đã phân định xong ranh giới trên biển với Việt Nam. Nếu ASEAN có thể xây dựng được vùng biển quốc tế chung để cùng phối hợp chống cướp biển, khủng bố và các hoạt động xâm lấn khác thì chắc chắn sẽ được sự ủng hộ của cộng đồng thế giới và tạo ra được sức mạnh nội khối.
Viễn cảnh về khu vực ASEAN thống nhất cả trên bộ lẫn trên biển là một hình ảnh đẹp cần nỗ lực được xây dựng trên sự đoàn kết và quyền lợi chung. Biển Baltic của châu Âu cũng đã được phân chia một cách hòa bình cho dù lúc đó chưa ra đời Luật Biển quốc tế. Chúng ta cần học tập từ bài học đó.
Diệp Linh (thực hiện)
tho NLĐ
Cập nhật ngày Chủ nhật, 26 Tháng 6 2011 14:31

Phán quyết Biển Đông: lợi, hại và tương lai.

Email In PDF.

 

  • 19 tháng 7 2016

Philippines đã có một chiến thắng pháp lý lịch sử. Vượt trội phần lớn các dự đoán, họ đã thắng gần như toàn bộ 15 điểm được đưa ra trước Tòa.

Trên phương diện pháp lý, họ đã “đuổi” không chỉ Trung Quốc mà cả Việt Nam và Đài Loan ra khỏi phần lớn vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) 200 hải lý tính từ đảo Palawan và Luzon. Phán quyết của Tòa có lợi ích lớn lao cho Việt Nam, nhưng cũng đem lại rủi ro tiềm tàng.

Có lợi

Bản đồ Biển Đông của tác giả Dương Danh HuyImage copyrightOTHER
Image captionCó lợi: yêu sách biển Trung Quốc bị đẩy lùi về các vòng tím

Với việc phán quyết bác bỏ hai lập luận “quyền lịch sử đối với EEZ” và “Trường Sa có EEZ 200 hải lý”, không nước nào có thể lợi dụng tranh chấp Trường Sa để đòi quyền lợi trên biển cách các đảo này hơn 12 hải lý.

Như vậy, mọi lập luận của Trung Quốc nhằm lấn lướt Việt Nam trong các khu vực Nam Côn Sơn, Tư Chính và bể trầm tích Phú Khánh lên đến khoảng vĩ tuyến 14°30’ (giữa Quy Nhơn và Quảng Ngãi) đã bị bác bỏ. Những động thái như gây áp lực với các tập đoàn dầu khí, cắt cáp tàu Bình Minh và Viking sẽ bị thế giới thấy rõ ràng là gây hấn trong EEZ của nước khác.

Nếu tàu cá Trung Quốc đánh bắt trong EEZ cách bờ biển Việt Nam dưới 200 hải lý nam khoảng vĩ tuyến 14°30’ (giữa Quy Nhơn và Quảng Ngãi), thì đó cũng rõ ràng là bất hợp pháp, vi phạm EEZ của nước khác.

Việc Trung Quốc ngăn cản và đàn áp ngư dân Việt Nam đánh bắt trong lãnh hải 12 hải lý của các đảo Hoàng Sa cũng rõ ràng là bất hợp pháp, vi phạm quyền đánh cá lịch sử bên trong lãnh hải các đảo Hoàng Sa, dù thế giới không nghiêng về bên nào trong tranh chấp các đảo này. Nếu Trung Quốc xây đảo tại Hoàng Sa, thì đó cũng rõ ràng là bất hợp pháp, vi phạm nghĩa vụ bảo vệ môi trường biển.

Việc tàu thuyền nhà nước của Trung Quốc đâm húc tàu thuyền Việt Nam cũng rõ ràng là bất hợp pháp.

Như vậy sẽ thuận tiện cho Việt Nam trong việc tranh thủ sự ủng hộ của thế giới, và hy vọng là Trung Quốc sẽ bớt ngang ngược phần nào. Họ sẽ khó ngụy biện đó là vùng có tranh chấp và hành động của Việt Nam là khiêu khích trước, họ phải phản ứng.

Cho đến nay, nội bộ Việt Nam, từ người dân đến lãnh đạo, vẫn chưa quyết định về Trường Sa có nên được hưởng quy chế EEZ hay không.

Có quan điểm cho rằng Trường Sa là của Việt Nam, do đó nếu quần đảo này được hưởng quy chế EEZ thì sẽ có lợi cho Việt Nam, cũng như có quan điểm cho rằng một số bãi ngầm và bãi lúc nổi lúc chìm là của Việt Nam bất kể chúng cách xa các đảo bao nhiêu.

Có quan điểm ngược lại cho rằng quy chế EEZ cho Trường Sa là con dao hai lưỡi mà Trung Quốc có thể dùng để đẩy vùng tranh chấp sâu vào các vùng biển ven bờ Việt Nam. Có lẽ phán quyết của Tòa sẽ giải quyết sự lưỡng lự cho Việt Nam và nhờ đó Việt Nam sẽ có quan điểm nhất quán và rõ ràng hơn.

Những hệ quả tốt này rất quan trọng cho Việt Nam trong việc chống lại các yêu sách trên biển quá lố của Trung Quốc.

Bất lợi

Bản đồ Biển Đông của tác giả Dương Danh HuyImage copyrightDUONG DANH HUY
Image captionBất lợi: Philippines, Malaysia được khoảng 3/4 vùng biển giữa các đảo Trường Sa 

Phán quyết của Tòa cũng có hệ quả xấu cho Việt Nam.

“Xấu” không phải là nó bất công cho Việt Nam - phán quyết của một Tòa án quốc tế là thước đo khách quan nhất cho sự công bằng trong việc diễn giải luật quốc tế. “Xấu” cũng không phải vì nó gây thiệt hại vật chất cho Việt Nam hay buộc Việt Nam phải làm gì bất lợi - Việt Nam không phải là bị cáo của phiên tòa và không bị ràng buộc bởi phán quyết. “Xấu” chỉ là vì nó có hệ quả pháp lý mà một ngày nào đó Philippines hay Malaysia có thể dùng để chống, hay kiện, Việt Nam nếu họ muốn.

Theo phán quyết của Tòa, bãi Cỏ Rong, bãi Cỏ Mây và đá Vành Khăn thuộc về EEZ Philippines. Đối với người có quan điểm các thực thể đó là của Việt Nam thì đó là hệ quả xấu.

Mặc dù Philippines không kiện Việt Nam và không đề cập đến một số bãi lúc nổi lúc chìm cách đảo hơn 12 hải lý, thí dụ như đá Long Điền (Boxall), đá Tốc Tan (Alison), đá Núi Le (Cornwallis), đá Kiệu Ngựa (Ardasier Reef), đá Suối Cát (Dallas) theo nguyên tắc được áp dụng trong phán quyết thì chúng có thể sẽ thuộc về EEZ của Philippines hoặc Malaysia.

Philippines và Malaysia có thể viện dẫn phán quyết để ngăn cấm Việt Nam đánh cá hoặc khai thác kinh tế trong EEZ 200 hải lý tính từ Palawan và Sabah và bên ngoài lãnh hải 12 hải lý của các đảo Trường Sa.

Bản đồ vùng Biển Đông với
Image captionBản đồ vùng Biển Đông với "đường chín đoạn"/"đường lưỡi bò" do Trung Quốc vạch ra

Giả sử như trong tương lai có một tòa án quốc tế phán quyết rằng tất cả các đảo Trường Sa là của Việt Nam và các nước kia tuân thủ thì những hệ quả xấu này vẫn sẽ áp dụng, tức là vẫn không có quyền khai thác tài nguyên trong phần lớn khu vực Trường Sa, vẫn không được đòi một số bãi lúc nổi lúc chìm.

Nhưng bất kể những hệ quả xấu trên, Việt Nam không nên phản đối phán quyết. Điều đó sẽ là sai lầm.

  • Phán quyết của Tòa là thước đo khách quan nhất cho sự công bằng.
  • Nếu Việt Nam phản đối thì Trung Quốc sẽ hưởng lợi.
  • Với tương quan lực lượng giữa các nước trong tranh chấp, nếu không có phán quyết này thì trên thực tế Việt Nam cũng không giành được đá Vành Khăn từ Trung Quốc, bãi Cỏ Mây từ Philippines, đá Kiệu Ngựa từ Malaysia, vv.
  • Vì Việt Nam không bị ràng buộc bởi phán quyết này, những hệ quả xấu trên chỉ có tính tiềm tàng.
  • Tổng cộng lại thì các hệ quả tốt vẫn to lớn hơn các hệ quả xấu.
Mục đích chiến lược của Philippines
Bãi ScarboroughImage copyrightREUTERS

Để đánh giá chính xác các hệ quả xấu, chúng ta cần đặt chúng vào văn cảnh mục đích chiến lược của Philippines.

Mục đích ban đầu và cho tới hiện nay của Philippines không phải là đẩy Việt Nam ra khỏi các bãi lúc nổi lúc chìm, hay ra khỏi vùng biển trong phần chính của quần đảo Trường Sa.

Mục đích của họ là bảo vệ (a) bãi Cỏ Rong, (b) khu vực Scarborough, (c) bãi Cỏ Mây, vốn đang bị Trung Quốc phong tỏa, (d) khu vực rìa phía Đông của quần đảo Trường Sa và sâu trong EEZ Palawan.

Mục đích của họ là chống lại các yêu sách biển của Trung Quốc, đặc biệt là tại những khu vực trên.

Chiến thắng của Philippines, tuy mục đích là để chống Trung Quốc, có hệ quả phụ là cho họ một vị trí pháp lý mà họ có thể dùng để “thừa thắng xông lên” giành quyền lợi từ Việt Nam nếu họ muốn.

Trên thực tế, trong khi Trung Quốc còn là mối đe dọa cho Philippines thì khả năng là Philippines sẽ không muốn vận dụng phán quyết này để chống lại Việt Nam, và những hệ quả xấu chỉ là tiềm tàng.

Các bãi lúc nổi lúc chìm cách các đảo khác hơn 12 hải lý không được hưởng quy chế lãnh hải 12 hải lý và quy chế EEZ 200 hải lý. Do đó, chúng không phải là nguồn lợi cho Việt Nam hay Philippines.

Ngược lại, chúng là một mối nguy cho cả hai nước: Trung Quốc có thể chiếm đóng và xây căn cứ quân sự. Vì vậy, mục đích của việc đóng quân không phải là để giành tài nguyên mà là để không cho Trung Quốc chiếm. Do đó, có thể Philippines thấy họ không cần tìm cách giành lại từ Việt Nam.

Hải quân Philippines cắm cờ tại Scarborough Shoal, 1997Image copyrightAFP
Image captionHải quân đưa ba nghị sĩ Philippines ra cắm cờ tại Scarborough Shoal, 1997, đánh dấu chủ quyền nước này.

Tuy nhiên, cũng nên lưu ý rằng trong quá khứ Philippines cũng đã có những hành động bất lợi cho Việt Nam, thí dụ như năm 2009 họ phản đối các báo cáo thềm lục địa của Việt Nam, trong khi lại không phản đối việc Trung Quốc gửi bản đồ đường lưỡi bò cho Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa, và năm 2004 họ ký thỏa thuận song phương với Trung Quốc để khảo sát chung trong khu vực Trường Sa. Do đó, Việt Nam vẫn cần có biện pháp để dự phòng.

Dù sao đi nữa, mối đe dọa lớn nhất cho Việt Nam tại Biển Đông vẫn là Trung Quốc.

Tương lai

Phán quyết này mới chỉ là chiến thắng pháp lý, chưa là chiến thắng trên thực tế. Điều thay đổi là phương tiện và điều kiện thuận lợi cho kháng cự sự bành trướng từ phương Bắc. Điều không thay đổi là Việt Nam vẫn còn phải kháng cự.

Hải quân Mỹ và Philippines diễn tập quân sự tại ScarboroughImage copyrightAP
Image captionHải quân Mỹ và Philippines diễn tập quân sự tại Scarborough 

Để không phí phạm những hệ quả tốt, Việt Nam phải vừa vận dụng chúng trong lĩnh vực ngoại giao, vừa phải sẵn sàng kiện Trung Quốc. Điều đáng lo là Việt Nam đã quá dè dặt về việc kiện Trung Quốc.

Có thể hỏi:
  • Vì sao Philippines kiện Trung Quốc xây đảo là vi phạm nghĩa vụ bảo vệ môi trường biển, và thắng kiện, trong khi Việt Nam đã không kiện? Nếu Trung Quốc xây đảo với quy mô lớn tại Hoàng Sa thì Việt Nam có sẽ kiện không?
  • Vì sao Philippines kiện Trung Quốc cấm cản ngư dân họ đánh bắt tại Scarborough, và thắng kiện, trong khi Việt Nam không kiện Trung Quốc cấm cản ngư dân Việt Nam đánh bắt trong lãnh hải các đảo Hoàng Sa và bắn họ khi họ vào tránh bão? Bao giờ Việt Nam mới kiện?
  • Vì sao Philippines kiện Trung Quốc sử dụng tàu thuyền chấp pháp một cách nguy hiểm, có thể gây đâm húc, và thắng kiện, nhưng Việt Nam không kiện tàu chấp pháp và tàu tư nhân Trung Quốc đâm húc tàu thuyền Việt Nam hàng loạt, thậm chí đâm chìm? Nếu việc đó tái diễn, Việt Nam có kiện không?
  • Vì sao Philippines kiện Trung Quốc lấn lướt trong khu vực bãi Cỏ Rong, và thắng kiện, nhưng Việt Nam không kiện Trung Quốc lướt trong các khu vực Nam Côn Sơn, Tư Chính, bồn trầm tích Phú Khánh? Nếu việc đó tái diễn, Việt Nam có kiện không?
  • Nếu Trung Quốc lấn lướt hay gây hấn trong khu vực ngoài khơi miền Trung cách quần đảo Hoàng Sa dưới 200 hải lý, nhưng cách Hải Nam hơn 200 hải lý, Việt Nam có chọn quan điểm Hoàng Sa không được hưởng quy chế EEZ và có kiện hay không?

Những vấn đề trên để lại nghi vấn về có hay không những vấn đề nội bộ và đối ngoại có thể ảnh hưởng đến khả năng của Việt Nam trong việc tận dụng những hệ quả tốt của phán quyết.

Bài viết thể hiện văn phong và phản ánh quan điểm riêng của tác giả, Quỹ Nghiên cứu Biển Đông. Tác giả cảm ơn Phạm Quang Tuấn, Phan Văn Song và các thành viên Quỹ Nghiên cứu Biển Đông đã góp ý cho bài viết
 
http://www.bbc.com/vietnamese/forum/2016/07/160719_forum_scs_duong_danh_huy_china_philippines_ruling

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL